Ziemia Augustowska

Augustów (lit. Augustavas) - gmina miejska w województwie podlaskim, w powiecie augustowskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa suwalskiego. Miasto jest także siedzibą władz wiejskiej gminy Augustów.

Historia miasta - Według legendy Augustów zawdzięcza swoje powstanie pierwszej schadzce Zygmunta Augusta i Barbary Radziwiłłówny, dla upamiętnienia której król założył w jej miejscu miasto. W rzeczywistości już pod koniec XIV wieku istniał tu zamek krzyżacki Metenburg, doszczętnie  zniszczony przez wielkiego księcia Witolda. Pierwsza wzmianka pisana pochodzi z 1496 roku. W 1526 powstała tu karczma wystawiona przez Jana Radziwiłła na skrzyżowaniu szlaków handlowych z Litwy i Białorusi do Prus, Warszawy i Krakowa. W 1555 ziemie przejęła od Radziwiłłów królowa Bona,  założyła ona miejscowość, wytyczyła rynek i podjęła próbę założenia miasta. Jednak prawa miejskie (magdeburskie) otrzymał Augustów dopiero w 1557 roku z rąk Zygmunta Augusta. W 1570 powstało starostwo augustowskie. Po kilku latach prężnego rozwoju nastąpiła seria działań wojennych,  doprowadzająca miasto do ruiny. Podczas potopu szwedzkiego miasto spalili zbuntowani Tatarzy z wojsk Jana Kazimierza, którzy byli niezadowoleni z podziału łupów z bitwy pod Prostkami (1656). W czasie trzeciej wojny północnej (1700-1721) w Augustowie stacjonowały w różnym czasie wojska  polskie, szwedzkie, rosyjskie, saskie i brandenburskie. Wojska, oprócz zniszczeń, przyniosły zarazę, która zdziesiątkowała miejscową ludność. W 1794 roku miasto zajęli Prusacy, a w latach 1807 i 1812 wojska napoleońskie. Lekką poprawę rozwoju przyniósł XIX wiek. Wybudowano wtedy  kanał i szosę warszawsko-petersburską. Spowodowało to powstanie nowych zakładów przemysłowych. Niestety nadal panowała wielka bieda, powodująca emigracje do Ameryki oraz rozwój przemytnictwa między Rosją a Prusami. Koniec wieku (1899) przynosi uzyskanie połączenia kolejowego. Podczas powstania listopadowego (1831) miasto kilkakrotnie przechodziło z rąk do  rąk. Po upadku powstania Augustów został spalony, a siedzibę władz województwa augustowskiego ulokowano w Suwałkach. Kolejne zniszczenia na skutek zaciętych walk nastąpiły w czasie powstania styczniowego oraz I i II wojny światowej. W lipcu 1945 Armia Czerwona, NKWD, Smiersz wspólnie z UB przeprowadziły tzw. obławę augustowską w celu wyłapania żołnierzy podziemia niepodległościowego. Rosjanie utworzyli w okolicy sieć obozów filtracyjnych, gdzie przetrzymywali Polaków pod gołym niebem, skrępowanych drutem kolczastym w dołach zalanych wodą. Od połowy lat dwudziestych XX wieku Augustów stał się popularnym letniskiem. Obecnie (od 1993 r.) miasto  posiada status uzdrowiska (bogate złoża borowiny, w okolicy źródła mineralne).

Kanał Augustowski to system wodny łączący drogą okrężną dopływy Wisły z Bałtykiem poprzez dopływy Niemna, z pominięciem dolnego biegu Wisły.

Historia powstania Kanału Augustowskiego
Drogi wodne były kluczowe dla gospodarki wielu krajów przed rozwojem kolei w XIX wieku. W dobie rewolucji przemysłowej we wczesnych latach XIX wieku powstała konieczność szukania połączeń śródlądowych. Rozwój techniki inżynieryjnej na świecie spowodował budowanie kanałów, czyli sztucznych połączeń wodnych wykorzystujących istniejące naturalne ciała wodne.

W Królestwie Polskim po uzyskaniu dużej autonomii (rząd, parlament, wojsko), w latach 1815-1830 nastąpił intensywny rozwój przemysłu i ekspansja gospodarcza. Najpoważniejszym problemem stał się eksport towarów, spławianych Wisłą do Gdańska. Po wprowadzeniu przez Prusy w 1823 represyjnych ceł (opłaty na niektóre towary, np. żyto i jęczmień wzrosły sześciokrotnie, na owies trzynastokrotnie) minister skarbu Franciszek Ksawery Drucki- Lubecki postanowił wybudować kanał żeglowny z pominięciem Pomorza. Roboty miały być wykonywane przez Polaków (dorzecza  Wisły i Niemna) i Rosjan (dorzecza Niemna i Windawy).

Historia budowy
Kanał został zaprojektowany w 1824 przez gen. Ignacego Prądzyńskiego. Budowa rozpoczęła się w 1825 i prowadzona była przez Wojskowy Korpus Inżynierów. Pracami kierował początkowo Prądzyński (do 1826), później gen. Jan Chrzciciel de Grandville Malletski, Jan Paweł Lelewel (do 1830). Prace zostały przerwane z powodu wybuchu powstania listopadowego, a wojska  rosyjskie budujące Kanał Windawski skierowano do walki z powstańcami. Po klęsce powstania listopadowego Rosja zlikwidowała autonomię Królestwa Polskiego i w związku z tym zmieniła się koncepcja budowy kanału. W latach 1833-1839 zrealizowano go tylko na odcinku od Biebrzy do Niemna; budowę prowadził wówczas hydrotechnik Teodor Urbański. Wśród budowniczych Kanału  znajdują się, m.in. Jerzy Arnold, Tadeusz Edward Bieliński, Michał Horain, Wojciech Korczakowski, Jan Paweł Lelewel i Feliks Pancer, August Szulz (Jussuf-aga).